بهگزارش خبرنگار میراثآریا، سیدمقداد میرموسوی با اشاره به جایگاه دفتر ثبت آثار در ساختار حفاظت از میراث فرهنگی اظهار کرد: براساس وظایف قانونی، بررسی، شناسایی، مستندسازی و تهیه پرونده آثار برای ثبت در فهرست آثار ملی از مأموریتهای اصلی این حوزه است و در استانها نیز دفتر ثبت آثار این فرآیند را دنبال میکند.
مسئول دفتر ثبت آثار ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان افزود: یکی از مهمترین وظایف ما شناسایی آثاری است که تاکنون شناخته نشدهاند یا باوجود برخورداری از ارزشهای تاریخی، فرهنگی و طبیعی هنوز در فهرست آثار ملی قرار نگرفتهاند. پس از شناسایی نیز باید مستندات علمی و فنی تهیه و سازوکار قانونی لازم برای ثبت اثر طی شود.
او ثبت را نخستین گام در فرآیند حفاظت دانست و بیان کرد: برای حفاظت از یک اثر ابتدا باید آن را بشناسیم، موقعیت آن را مشخص کنیم، ویژگیها و ارزشهایش را مستند کنیم و سپس با ثبت رسمی، آن را زیر چتر حمایتهای قانونی قرار دهیم.
میرموسوی یکی از چالشهای اصلی حوزه ثبت آثار را نیاز به اعتبارات، نیروی انسانی متخصص و تجهیزات فنی عنوان کرد و افزود: تکمیل نقشه جامع باستانشناسی کشور و به تبع آن استان گلستان از موضوعات مهمی است که باید دنبال شود. ما نیاز داریم تصویری دقیق از پراکندگی آثار باستانی در پهنه استان داشته باشیم تا بدانیم چه تعداد اثر داریم، این آثار در کجا قرار گرفتهاند و برای هر کدام چه برنامهای در زمینه مستندسازی، ثبت و حفاظت باید اجرا شود.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان ادامه داد: در حوزه باستانشناسی، یکی از مهمترین نیازهای فعلی ما گردآوری یک مجموعه اطلاعاتی جامع و دقیق از آثار موجود در محدوده سرزمینی استان است که تحقق آن به بررسیهای میدانی، نیروی متخصص، تجهیزات و اعتبارات کافی نیاز دارد.
میرموسوی با اشاره به روند ثبت آثار در گلستان گفت: از سال ۱۳۰۹ تا حدود سال ۱۳۹۴ نزدیک به ۶۰۰ اثر از محدوده استان در فهرست آثار ملی ثبت شده بود، اما طی یک دهه اخیر، از سال ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴، حدود ۵۵۰ اثر دیگر با تلاش مجموعه میراثفرهنگی و کارشناسان این حوزه ثبت شده است.
مسئول دفتر ثبت آثار ادارهکل میراثفرهنگی گلستان بیان کرد: در حال حاضر یکهزار و ۵۵ اثر از استان در فهرست آثار ملی قرار دارد که شامل ۵۰ اثر طبیعی، ۱۱۸ اثر میراث ناملموس، ۵۵ اثر منقول، ۶۶۱ محوطه باستانی و ۱۷۱ بنا و بافت تاریخی است.
او با اشاره به جایگاه آثار گلستان در فهرستهای جهانی اظهار کرد: در سالهای اخیر حضور استان در پروندههای میراث جهانی نیز تقویت شده و آثاری مانند برج قابوس، جنگلهای هیرکانی و راهآهن سراسری ایران از مهمترین نمونههای این حوزه هستند.
میرموسوی افزود: در حوزه میراث ناملموس نیز پروندههایی مانند دوتار و کمانچه ایرانی در سطح جهانی ثبت شدهاند که بخشی از ظرفیت فرهنگی گلستان نیز در این پروندهها بازتاب پیدا میکند.او ادامه داد: مستندسازی علمی این آثار نقشی اساسی در معرفی تصویر درست از ایران در سطح بینالمللی دارد. امروز بخش قابلتوجهی از تصویری که جهان از ایران میبیند، با آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی این سرزمین پیوند خورده است.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان گفت: ایران از هزارههای بسیار دور اسناد ارزشمندی از استقرار انسان، شکلگیری معماری، روستانشینی، کشاورزی و اهلیسازی حیوانات دارد و معرفی علمی این شواهد میتواند جایگاه تاریخی و تمدنی کشور را بهدرستی نشان دهد.
او برج قابوس را یکی از شاخصترین آثار معماری آجری جهان دانست و افزود: جنگلهای هیرکانی با قدمت چندین میلیون سال، راهآهن سراسری ایران و همچنین دیوار بزرگ گرگان که فرآیند ثبت جهانی آن دنبال میشود، ظرفیتهایی بسیار مهم برای معرفی ایران و گلستان در مجامع بینالمللی هستند.
او درباره دیوار بزرگ گرگان بیان کرد: این سازه با حدود ۲۰۰ کیلومتر طول، از آثار کمنظیر تاریخی کشور است و یکپارچگی معماری، استفاده گسترده از آجر و ساخت منظم آن، این اثر را به یکی از نمونههای شاخص در مقیاس جهانی تبدیل کرده است.
ثبت، آغاز حفاظت است نه پایان آن
میرموسوی درباره نقش ثبت در حفاظت از آثار گفت: ثبت را میتوان با صدور کد ملی برای یک شهروند مقایسه کرد. همانگونه که هر شهروند با دریافت کد ملی هویت رسمی پیدا میکند و از حقوق قانونی برخوردار میشود، یک اثر نیز پس از ثبت صاحب هویت رسمی و شماره ثبت میشود و زیر چتر حمایتهای قانونی میراثفرهنگی قرار میگیرد.
او افزود: هرگونه تعرض و تعدی به آثار ثبتشده میتواند موضوع پیگیری قانونی باشد، اما ثبت بهتنهایی برای حفاظت کافی نیست و در کنار آن باید آموزش عمومی، فرهنگسازی، مرمت، تأمین اعتبار و همکاری دستگاههای مختلف نیز وجود داشته باشد.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان تأکید کرد: آموزش میراث فرهنگی باید در مدارس و دانشگاهها جدیتر دنبال شود و دستگاههایی مانند محیطزیست، منابع طبیعی، بخشداریها، دهیاریها و مجموعه قضایی نیز باید در زمینه شناسایی و حفاظت از آثار تاریخی با مجموعه میراثفرهنگی همکاری بیشتری داشته باشند.
او حمایتهای مالی دولت از بناهای ثبتشده را نیز ضروری دانست و گفت: پیشبینی اعتبارات مناسب برای حفاظت و مرمت بناهای ثبتشده میتواند مالکان و بهرهبرداران را نیز به نگهداری بهتر از این آثار ترغیب کند.
میراث ناملموس بیش از گذشته در معرض تهدید است
میرموسوی با اشاره به نقش ثبت در تقویت هویت فرهنگی گفت: آثار تاریخی و فرهنگی همان نقشی را دارند که آلبوم عکس خانوادگی برای یک فرد دارد؛ گذشته را به حال پیوند میدهند و حس تعلق به خانواده، شهر، قوم و سرزمین را زنده نگه میدارند.
او افزود: این موضوع در حوزه میراث ناملموس اهمیت دوچندان دارد، زیرا جهان با سرعت به سمت یکپارچگی فرهنگی حرکت میکند و اگر مراقبت نکنیم، بخشی از گویشها، پوشاک، غذاها، آیینها و مهارتهای محلی بهتدریج فراموش میشوند.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان اظهار کرد: هر قوم و هر منطقه لباس، زبان، گویش، غذا، آیین و مهارتهای خاص خود را دارد و این تنوع فرهنگی بخشی از هویت ایران است. اگر این عناصر شناسایی، مستندسازی و احیا نشوند، در روند جهانیشدن ممکن است بخشی از این سرمایه فرهنگی را از دست بدهیم.
او بر ضرورت برگزاری جشنوارهها، آیینها، نمایشگاهها و برنامههای فرهنگی برای احیای میراث ناملموس تأکید کرد و افزود: موزهها نیز در این میان نقشی اساسی دارند و میتوان آنها را آلبوم بزرگ تاریخی یک جامعه دانست که نسل امروز را با گذشته خود آشنا میکنند.
میرموسوی در پایان گفت: ثبت اقدامی مهم و ارزشمند است، اما فقط قدم اول محسوب میشود. پس از ثبت باید حمایتهای حقوقی، قانونی، آموزشی، اعتباری و حفاظتی نیز ادامه پیدا کند. میراث فرهنگی امانتی از نسلهای گذشته و سرمایه نسلهای آینده است و وظیفه ما این است که با شناسایی، ثبت، مستندسازی و حفاظت صحیح، امانتدار خوبی برای آن باشیم.
انتهای پیام/
نظر شما